Wat is het verschil tussen een mantelzorgwoning en een familiewoning?
Bijgewerkt op
Kort antwoord
Bij een mantelzorgwoning moet er echt mantelzorg zijn, maar hoeft er geen familieband te zijn. Bij een familiewoning is het andersom: er is een familieband in de eerste graad nodig, maar geen zorgvraag. De mantelzorgregeling bestaat al. De vergunningvrije familiewoning wordt naar verwachting mogelijk vanaf 1 januari 2027.
De verschillen op een rij
| Mantelzorgwoning | Familiewoning | |
|---|---|---|
| Zorgvraag nodig? | Ja | Nee |
| Familie nodig? | Nee, een andere bestaande relatie kan ook | Ja, eerste graad |
| Vergunningvrij in 2026? | Vaak wel | Meestal niet |
| Vergunningvrij vanaf 2027? | Naar verwachting wel, zonder verplichte verklaring | Naar verwachting wel |
| Bewoners | Nu maximaal 2, straks één huishouden | Straks één huishouden |
| Als het gebruik stopt | Situatie moet passen binnen het omgevingsplan | Situatie moet passen binnen het omgevingsplan |
Stand van zaken op 5 november 2026. Het besluit met de nieuwe regels is nog niet gepubliceerd. De beoogde ingangsdatum is 1 januari 2027. De Raad van State adviseerde in oktober om het besluit alleen aangepast te nemen, vooral vanwege andere onderdelen dan deze woningen. Datum en details kunnen dus nog veranderen.
Wat past bij uw situatie?
- Uw ouder heeft nu intensieve zorg nodig: dan kan de mantelzorgwoning al onder de huidige regels.
- Uw ouders zijn nog fit, maar willen dichtbij wonen: de familiewoning past straks het best. Dit lijkt op een pré-mantelzorgwoning, die nu alleen kan als de gemeente dat toestaat.
- Uw volwassen kind zoekt woonruimte: ook dat kan straks met een familiewoning.
- U zorgt voor iemand die geen eerstegraads familielid is: dan blijft de mantelzorgwoning de route.
Is de woning zelf anders?
Niet per se. Bij beide gaat het om een zelfstandige plek met een eigen voordeur, keuken en badkamer. De technische eisen, de plaats op het achtererf en de maximale oppervlakte zijn volgens het ontwerpbesluit hetzelfde. Daarom kan een goed ontworpen woning vaak beide functies vervullen.
Lees ook
- Wat zijn de regels voor een mantelzorgwoning in 2026 en 2027?
- Wat zijn de regels voor een familiewoning op eigen erf?
- Wat kost een mantelzorgwoning of familiewoning?
Bronnen
- Ontwerpbesluit versterking regie volkshuisvesting, versie Raad van State van 8 juli 2026
- Raad van State: advies over het besluit, gepubliceerd op 26 oktober 2026
Deze informatie is algemeen en geen juridisch, fiscaal of financieel advies. Uw gemeente, notaris of adviseur kan u vertellen wat er in uw situatie geldt.