Wat zijn de regels voor een mantelzorgwoning in 2026 en 2027?
Bijgewerkt op
Kort antwoord
In 2026 kunt u een mantelzorgwoning vaak zonder omgevingsvergunning op uw achtererf plaatsen, als er echt mantelzorg is en de woning binnen de maximale bebouwing blijft. Naar verwachting vervalt per 1 januari 2027 de verplichte mantelzorgverklaring en de grens van twee bewoners. Die nieuwe regels zijn nog niet definitief.
Wat geldt er nu?
De regels staan nu in het tijdelijke deel van het omgevingsplan van uw gemeente, de zogeheten bruidsschat. Volgens het Informatiepunt Leefomgeving kan een mantelzorgwoning daardoor in de meeste gevallen zonder vergunning worden gebouwd. De belangrijkste voorwaarden zijn:
- Echte mantelzorg: het gaat om intensieve, onbetaalde zorg die verder gaat dan de gewone hulp tussen huisgenoten.
- Bewoners: één huishouden van maximaal twee personen.
- Plaats: op het achtererf bij een bestaande woning.
- Omvang: de ruimte hangt af van de grootte van uw erf en wat er al staat. Lees meer over een mantelzorgwoning in de tuin.
- Buiten de bebouwde kom: een aparte regeling voor een woning die geheel of in delen verplaatsbaar is en maximaal 100 m² groot.
Uw gemeente kan vragen om een verklaring van bijvoorbeeld een huisarts of wijkverpleegkundige. Ook kan de gemeente deze regels in het omgevingsplan aanpassen. Wat er in uw gemeente geldt, kan dus afwijken.
Wat verandert er naar verwachting in 2027?
De Wet versterking regie volkshuisvesting geldt sinds 1 juli 2026. De uitwerking voor mantelzorgwoningen staat in een apart besluit. In de versie die in juli naar de Raad van State ging, staan deze wijzigingen:
- Landelijke regels: de regeling komt in het Besluit bouwwerken leefomgeving. Strengere gemeentelijke regels gaan daar dan niet meer boven. Gemeenten mogen wel ruimere regels maken.
- Geen verplichte verklaring: de mantelzorgverklaring wordt geschrapt. Heeft de gemeente gerede twijfel, dan kan zij wel vragen om de mantelzorg aannemelijk te maken.
- Meer bewoners: de grens van twee personen vervalt. Per woning blijft het één huishouden.
- Twee woningen mogelijk: voor twee huishoudens, als alles binnen de toegestane oppervlakte past.
- Familiewoning erbij: voor familie in de eerste graad is straks geen zorgvraag meer nodig. Lees de regels voor een familiewoning.
Stand van zaken op 5 november 2026. Het besluit met de nieuwe regels is nog niet gepubliceerd. De beoogde ingangsdatum is 1 januari 2027. De Raad van State adviseerde in oktober om het besluit alleen aangepast te nemen, vooral vanwege andere onderdelen dan deze woningen. Datum en details kunnen dus nog veranderen.
Wat blijft er gelden?
Vergunningvrij betekent niet dat er geen regels zijn. De woning moet voldoen aan de technische eisen voor onder meer veiligheid, gezondheid en duurzaamheid. Ook blijven gemeentelijke regels gelden over bijvoorbeeld de aansluiting op het riool of het kappen van bomen. Op sommige plekken blijft een vergunning nodig, bijvoorbeeld bij een primaire waterkering of vanwege cultureel erfgoed.
Lees ook
- Mag ik een mantelzorgwoning in mijn tuin zetten?
- Wie komt in aanmerking voor een mantelzorgwoning?
- Hoe lang mag je in een mantelzorgwoning wonen?
Bronnen
- Informatiepunt Leefomgeving: bouwregels mantelzorgwoning
- Ontwerpbesluit versterking regie volkshuisvesting, versie Raad van State van 8 juli 2026
- Raad van State: advies over het besluit, gepubliceerd op 26 oktober 2026
- Rijksoverheid: Wet versterking regie volkshuisvesting van kracht vanaf 1 juli
Deze informatie is algemeen en geen juridisch, fiscaal of financieel advies. Uw gemeente, notaris of adviseur kan u vertellen wat er in uw situatie geldt.